Te midden van het gezoem van olijfmolens wordt het werk van boeren in Afrin bedreigd

Samenvatting

In Afrin, Syrië, brengt de olijvenoogst zowel vreugde als onrust onder boeren, sinds de regio in 2018 werd veroverd door Syrische facties die door Turkije worden gesteund. Ondanks uitdagingen zoals gewapende groepen die tol eisen en weinig regenval, wordt de traditie van de olijvenoogst voortgezet. De olijven worden verwerkt tot olie die soms illegaal via Turkije wordt verhandeld.

In Afrin, in het noordwesten van Syrië, vult het gezoem van olijfpersen de herfstlucht opnieuw. De geur van geplet fruit vermengt zich met diesel en stof op de binnenplaatsen van de persen, waar tractoren hun zware zakken lossen. Aan de andere kant van de heuvels, onder eeuwenoude bomen, klimmen families op ladders en spannen ze zeilen terwijl de oogst begint.

Dit is het hart van de olijfboomgaarden van Syrië, een regio met meer dan 15 miljoen bomen en waarvan vrijwel elk huishouden afhankelijk is.

Maar achter het vertrouwde ritme van het plukseizoen schuilt een groeiend onbehagen. Voor de boeren van Afrin wordt de vreugde van de oogst sinds 2018 overschaduwd door angst, toen het bolwerk met een Koerdische meerderheid werd veroverd door Syrische facties die gesteund worden door Turkije – tegenwoordig bekend als het Syrische Nationale Leger (SNA).

Sindsdien zijn olijven en hun olie lucratieve activa geworden in een omstreden landschap.

De kunst van de perser

Elke ochtend, terwijl de mist optrekt boven de boomgaarden van Sharran en Rajo, verzamelen boeren zich met manden, ladders en houten kammen. Ze plukken olijven van hoge takken en laten de vruchten op lakens vallen die onder de bomen zijn uitgespreid.

Kinderen rennen over de zeilen om olijven te verzamelen, terwijl vrouwen in de buurt bladeren en takjes sorteren. Tegen het midden van de ochtend vermengt gelach zich met het gekletter van houten harken en het geritsel van takken. Ondanks de druk van gewapende groepen blijft het eeuwenoude ritme voortduren.

Bij de olijvenpers in Sharran beweegt directeur Hassan Jamal Kharbash zich met geoefende kalmte tussen de machines. Het proces is vergelijkbaar met persen in het Middellandse Zeegebied: olijven worden gewassen, gemalen tot een dikke groene pasta en in een centrifuge rondgedraaid om olie, water en pulp te scheiden. De eerste glinsterende olie, gewaardeerd om zijn zuiverheid, wordt verzameld in stalen bassins.

Niets gaat verloren. Het resterende residu wordt gebruikt als olie van mindere kwaliteit voor de zeepproductie, waaronder de beroemde Aleppozeep, die het Syrische vakmanschap wereldwijd uitdraagt.

Het gewicht van facties

Buiten de boomgaarden blijft onzekerheid het seizoen bepalen. Veel boeren zeggen dat ze moeten betalen. ​""gelden" aan gewapende mannen voor toegang tot hun land of een veilige doorgang naar de pers. Anderen zijn ontheemd geraakt en hebben hun bomen in handen van vreemden achtergelaten.

De boeren in Afrin kampen met meer dan alleen droogte. De restanten van de controle door facties – groepen die ooit banden hadden met Turkije – drukken nog steeds zwaar op het levensonderhoud.

Sinds Damascus na de val van Bashar al-Assad de macht weer in handen kreeg, houdt een nieuw lokaal orgaan, de Economische Raad, toezicht op onroerend goed en landbouwgrond. De raad beheert officieel de teruggave van bezittingen aan ontheemde Koerdische eigenaren. In de praktijk, zegt Azad Osman, lid van de lokale raad en de Vereniging van Onafhankelijke Syrische Koerden, ​"Ze hebben de zwendel geïnstitutionaliseerd.”

Osman zegt dat de raad de helft van de oogst afpakt van ontheemde eigenaren die lokale vertegenwoordigers hebben. Als er geen vertegenwoordiger aanwezig is, wordt de volledige oogst in beslag genomen. Ambtenaren omschrijven dit als een beheersvergoeding; Osman noemt het anders. ​"“We zijn opnieuw gekoloniseerd”, zegt hij. ​"Alleen deze keer door de Staat.”

Jaren van droogte hebben de problemen alleen maar verergerd. De regenval is het laagst in jaren, waardoor veel boomgaarden slechts de helft van hun gebruikelijke oogst produceren. ​"“Degenen die nog olijven over hebben,” zegt Osman, ​"zijn degenen die de meeste problemen ondervinden.”

Een handel in de schaduw

Eenmaal geoogst, moeten de olijven de markt bereiken – legaal of niet. Osman zegt dat een groot deel van de illegale handel via Azaz loopt, een stad die nooit een traditioneel olijvencentrum was. Deze verschuiving, betoogt hij, wijst erop dat gestolen olijven daarheen worden gesluisd voordat ze naar het noorden worden vervoerd.

Vanuit Azaz gaat de olie naar Turkije, waar het een nieuw label krijgt en naar het buitenland wordt geëxporteerd. Soms belandt het dan op de Europese planken.

In de pers in Ceqmaqe Bicuk zijn de verhalen over inmenging door milities bekend. Directeur Riad Muhammed zegt: ​"Sinds de val heerst er chaos. Sommige boeren hebben de helft van hun oogst verloren. Ze hebben wapens, en wij hebben geen middelen om ons te verdedigen.

Hij wijst naar zakken die dagen eerder zijn achtergelaten door leden van de Failak al-Sham-factie. Ze verwachten dat hun olijven worden geperst. ​"Ik zal ze onder druk moeten zetten en de olie terug moeten geven aan de mannen die ons beroven en bedreigen,' zegt hij. ​"Wij hebben geen keus.”

Toch is niet elk verhaal somber. In het dorp Derswane, vlak bij de Turkse grens, keerde een gezin onlangs terug na jaren van ontheemding. Op hun terras maken ze potten ingemaakte olijven klaar. Hun huis stond ooit naast een militiebasis; nu kijkt het uit over stille heuvels waar de boomgaarden glinsteren in het middaglicht.